Fragment mapy Zalewu Sulejowskiego. Na południe od Swolszewic Małych rozciągał się przysiółek Błota.

 

Sulejowskie Morze

Zalew Sulejowski, znany dziś jako popularne miejsce wypoczynku i rekreacji w centralnej Polsce, powstał w latach 60. i 70. XX wieku jako odpowiedź na rosnące potrzeby wodne aglomeracji łódzkiej. Głównym celem jego budowy było zabezpieczenie Łodzi i okolic w wodę pitną.

Budowa zbiornika rozpoczęła się w 1969 roku, a zakończyła w 1974. Powstał sztuczny akwen o powierzchni około 27 km² i długości około 17 km, którego spiętrzone wody zalały fragmenty mniejszych osad. Zanim doszło do napełnienia zbiornika, wywłaszczono ponad 1000 hektarów gruntów ornych i pastwisk oraz 200 hektarów prywatnych lasów. Na tym obszarze znajdowały się 44 gospodarstwa. Ich mieszkańców wysiedlono.

 

Zalew Sulejowski na tle mapy WIG z 1937 roku.
Mapa znajduje się na papierowym wydaniu Zalewu Sulejowskiego Wyd. Compass.

 

Zatopiona wieś Błota

Wśród miejscowości, które zniknęły pod wodą, była niewielka wieś Błota – przysiółek Swolszewic Małych, położony na terenach dzisiejszego zachodniego brzegu zalewu. Przed zalaniem Błota liczyły 25 domów zamieszkanych przez ponad 100 osób. Większość budynków była drewniana, bez dostępu do prądu i kanalizacji.

Wysiedlenia rozpoczęły się w kwietniu 1970 roku. Mieszkańcom oferowano odszkodowania pieniężne lub lokale w nowo wybudowanych blokach na przedmieściach Tomaszowa Mazowieckiego i w innych miejscowościach. Nie wszystkim łatwo było porzucić swoje domy. W jednym z przypadków właściciele gospodarstwa opuścili je dopiero pod eskortą milicji, gdy poziom wody w zbiorniku zaczął już rosnąć.

Dziś po wsi Błota nie pozostał żaden ślad w terenie. Jej historia przetrwała jedynie we wspomnieniach dawnych mieszkańców, na archiwalnych zdjęciach oraz starych mapach, na których Błota wciąż istnieją.

 

Fragment mapy "Pilica szlak wodny" z 1964 roku (fot. zbiory A. Kobalczyka)

 

Wieś Swolszewice Błota przed wysiedleniem (fot. archiwum A. Wieczorek)

 

Ostatnia zagroda w niecce budowanego Zalewu Sulejowskiego, 1973 rok (fot. archiwum A. Kobalczyka)

 

Zalew dziś

Choć pierwotnie Zalew Sulejowski powstał z myślą o zaopatrzeniu regionu w wodę, szybko zyskał nowe znaczenie jako ośrodek turystyki i rekreacji. Dziś tętni życiem – powstały tu przystanie żeglarskie, kąpieliska, szlaki rowerowe i piesze.

Nowe wydanie mapy Zalewu Sulejowskiego to nie tylko narzędzie dla żeglarzy, kajakarzy czy turystów. To także wyjątkowa okazja, by spojrzeć w przeszłość i odkryć miejsca, których już nie ma. Zachęcamy do lektury i poznania historii, które przykryła woda.

Więcej ciekawostek na temat zalewu można znaleźć w książce Andrzeja Kobalczyka Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim (2023).

 

Najnowsze wydanie mapy Zalew Sulejowski i okolice 1:40 000

 

 

 

Źródło:

Kobalczyk Andrzej, Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim, Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2023