Hej, las rymanowski za mgłą,
a mnie dzisiaj jechać do Krakowa,
czemuż mi to oczy zaszły łzą,
czemuż słońce za chmury się chowa? (...)
Stanisław Wyspiański „Hej, las rymanowski za mgłą”
Historia uzdrowiska
Historia Rymanowa-Zdroju sięga 1876 r., kiedy to odkryto lecznicze wody mineralne. Na XIV w. datowane są początki Rymanowa. Usytuowanie na skrzyżowaniu dwóch ważnych szlaków handlowych: podkarpackiego i węgierskiego sprzyjało rozwojowi miasta. Przez wieki wielokrotnie zmieniali się właściciele Rymanowa. Wśród nich były takie znamienite rody, jak: Gorajscy, Sienieńscy, Stadniccy, Ossolińscy, Potoccy. Do rozwoju uzdrowiska przyczynili się właściciele ówczesnych dóbr rymanowskich, Anna i Stanisław Potoccy. W modnym wówczas kurorcie bywali: Stanisław Wyspiański, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Kornel Makuszyński. XIX wiek to dalszy rozwój miejscowości spowodowany wydobyciem w okolicy złóż ropy naftowej. I i II wojna światowa przyniosły duże zniszczenia w regionie. We wschodniej części Rymanowa zorganizowano niemiecki obóz zagłady, w którym zginęło 10 tys. jeńców radzieckich. Dokonano eksterminacji ludności żydowskiej.
Dziś Rymanów-Zdrój to duży ośrodek lecznictwa uzdrowiskowego i sanatoryjnego. Największe bogactwo stanowią wody – szczawy chlorkowo-sodowe z domieszką jodu i bromu. Wody mineralne służą inhalacji, kuracjom pitnym i kąpielowym, a także produkcji wody butelkowanej „Celestynka” i „Rymanów-Zdrój”. Leczy się tutaj schorzenia układu oddechowego, pokarmowego, krążenia i moczowego. Priorytetem jest lecznictwo dzieci.
W parku zdrojowym
Rymanów-Zdrój - co warto zobaczyć?
Park zdrojowy
To ulubione miejsce wśród kuracjuszy i turystów. Park ze starym drzewostanem rozciąga się po obu stronach rzeki Tabor. Znajduje się tu Pijalnia wód mineralnych ze zdrojami: Tytus, Klaudia i Celestyna. Przed pijalnią symbol uzdrowiska – pomnik źródeł z wodotryskiem. Działa tu tężnia solankowa, która pełni funkcję naturalnego inhalatora. Za pijalnią rozciąga się okazały budynek szpitala „Eskulap”. Są to dawne Łazienki Zdrojowe, które na przestrzeni lat były wielokrotnie przebudowywane. W pobliżu restauracji i kawiarni „Zielony Domek” funkcjonują źródła: Marysieńka, Ignacy i Jan oraz Staś. W parku warto odnaleźć ławeczkę z założycielką zdroju, hr. Anną Potocką.
Pijalnia wód mineralnych
Szpital uzdrowiskowy Eskulap
Zabudowa uzdrowiskowa z XIX w.
XIX-wieczne drewniane wille w stylu szwajcarskim nadają uzdrowisku wyjątkowego uroku. Warto zobaczyć zwłaszcza sanatorium „Maria” (dawniej Willa pod Matką Boską). Ten malowniczo położony u podnóży Żabiej Góry obiekt w stylu secesyjnym powstał pod koniec XIX w. Wśród zabytkowych pensjonatów i sanatoriów wyróżniają się również: Gołąbek, Opatrzność, Teresa, Pogoń, Biały Orzeł, Słoneczna.
W dawnym sanatorium „Leliwa”, mieszkał podczas swojego pobytu w Rymanowie, w 1902 r., Stanisław Wyspiański. Napisał tutaj dwa wiersze: „Gdy mi ten świat przyjdzie porzucić...” oraz „Niech nikt nad grobem mym nie płacze...”. Obecnie obiekt stoi opuszczony. W ruinie są również dwa inne zabytkowe obiekty – dawne sanatoria „Gozdawa” i „Krystyna”.
W centrum Rymanowa-Zdroju wznosi się kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika, wybudowany na pocz. XX w. w stylu neogotyckim. Uwagę zwraca również zabytek techniki – transformator z 1930 r. Na murowanej wieży widnieje herb Potockich Pilawa.
Kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika
Zabytkowy transformator
Wszystkie najciekawsze miejsca i obiekty warte zobaczenia zaznaczone są na mapie Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój i okolice 1:20 000. Dodatkowo centrum Rymanowa-Zdroju przedstawione zostało w dokładniejszej skali 1:7 500. Na odwrocie znajduje się informator turystyczny z opisami i zdjęciami.
Fragment mapy Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój i okolice
